KHÁM PHÁ THẾ GIỚI TẾ BÀO TỰ TAY THIẾT KẾ MÔ HÌNH TẾ BÀO ĐỘNG VẬT VÀ TẾ BÀO THỰC VẬT
Admin
27/09/2026
322 lượt xem
Một buổi sinh hoạt STEM không chỉ là giờ học kiến thức, mà còn là hành trình để học sinh tự mình khám phá, sáng tạo và biến những điều tưởng như khô khan trong sách giáo khoa thành những sản phẩm trực quan, sinh động.
Với chủ đề “Khám phá thế giới tế bào”, các thành viên Câu lạc bộ STEM đã có cơ hội tìm hiểu cấu tạo tế bào và trực tiếp thiết kế, chế tạo mô hình tế bào động vật, tế bào thực vật theo những cách rất riêng và đầy sáng tạo.
Từ kiến thức trong sách giáo khoa đến những ý tưởng sáng tạo
Tế bào là đơn vị cấu tạo cơ bản của cơ thể sống. Những kiến thức về màng tế bào, tế bào chất, nhân, thành tế bào, lục lạp hay không bào... vốn được thể hiện qua hình ảnh và sơ đồ trong sách giáo khoa, nay được học sinh tiếp cận bằng một hình thức hoàn toàn khác: học bằng trải nghiệm và tự tay tạo ra sản phẩm.
Trong buổi sinh hoạt, học sinh được giao nhiệm vụ làm việc theo nhóm để thiết kế và chế tạo mô hình tế bào động vật và tế bào thực vật bằng những vật liệu phù hợp. Trước khi bắt tay vào thực hiện, các nhóm cùng tìm hiểu cấu tạo, xác định những thành phần quan trọng cần thể hiện trên mô hình và thảo luận cách mô phỏng sao cho vừa chính xác về kiến thức, vừa đẹp mắt và dễ quan sát.
Từ những ý tưởng ban đầu, mỗi nhóm bắt đầu xây dựng phương án, lựa chọn vật liệu, phân công nhiệm vụ cho từng thành viên. Có bạn đảm nhiệm phần thiết kế, bạn chuẩn bị vật liệu, bạn chế tạo các bộ phận của tế bào, trong khi những thành viên khác phụ trách trang trí, ghi chú và chuẩn bị nội dung thuyết trình.
Góc STEM lúc này giống như một “phòng thí nghiệm nhỏ”, nơi tiếng trao đổi, thảo luận và những ý tưởng mới liên tục xuất hiện.
Khi tế bào “bước ra” khỏi trang sách
Điểm thú vị của hoạt động chính là học sinh không chỉ tạo ra một mô hình đẹp mà phải suy nghĩ về mối liên hệ giữa hình dạng, cấu tạo và chức năng của từng thành phần tế bào. Với mô hình tế bào thực vật, học sinh cần thể hiện được những đặc điểm nổi bật như thành tế bào, lục lạp và không bào lớn, bên cạnh các thành phần chung của tế bào. Trong khi đó, mô hình tế bào động vật được thiết kế theo hướng thể hiện đặc điểm cấu tạo phù hợp, giúp học sinh dễ dàng nhận ra những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai loại tế bào.
Những vật liệu quen thuộc như bìa caton, đất nặn, màu nước… qua bàn tay học sinh được “biến hóa” thành các thành phần của tế bào. Những màu sắc khác nhau giúp các bộ phận trở nên trực quan hơn; những chi tiết nhỏ được chăm chút để mô hình vừa có tính thẩm mỹ, vừa đảm bảo yêu cầu về kiến thức khoa học.
Qua quá trình đó, học sinh nhận ra rằng: một mô hình STEM tốt không đơn thuần là sản phẩm đẹp mắt, mà phải thể hiện được kiến thức khoa học và giải thích được vì sao sản phẩm được thiết kế như vậy.
Học để hiểu – Làm để sáng tạo
Hoạt động chế tạo mô hình tế bào đã tạo ra một môi trường học tập trong đó học sinh được tự tìm tòi, tự lựa chọn, tự thực hiện và tự chịu trách nhiệm với sản phẩm của nhóm mình. Trong quá trình thực hiện, các em được rèn luyện nhiều năng lực quan trọng: tư duy khoa học khi phân tích cấu tạo tế bào; năng lực giải quyết vấn đề khi lựa chọn cách thiết kế; khả năng sáng tạo khi biến những vật liệu quen thuộc thành mô hình khoa học; kỹ năng giao tiếp và hợp tác khi làm việc nhóm; đồng thời phát triển kỹ năng thực hành và thuyết trình thông qua việc giới thiệu sản phẩm.
Đặc biệt, hoạt động còn tạo cơ hội để mỗi học sinh phát huy thế mạnh riêng. Có em nổi bật ở khả năng sáng tạo, có em khéo léo trong chế tạo, có em có khả năng trình bày, thuyết trình. Khi cùng phối hợp, những thế mạnh cá nhân được kết nối để tạo nên một sản phẩm chung của cả nhóm.
Mỗi mô hình – Một câu chuyện học tập
Sau quá trình thiết kế và hoàn thiện, các nhóm lần lượt giới thiệu sản phẩm của mình. Các em không chỉ trình bày mô hình mà còn giải thích cấu tạo, chỉ ra các thành phần của tế bào và nêu những điểm đặc trưng giúp phân biệt tế bào động vật với tế bào thực vật. Mỗi mô hình mang một màu sắc riêng, thể hiện cách nhìn, cách suy nghĩ và sự sáng tạo của từng nhóm. Điều đáng quý không chỉ nằm ở sản phẩm cuối cùng mà còn ở cả hành trình học sinh cùng nhau suy nghĩ, thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện.
Thông qua hoạt động STEM, những kiến thức tưởng chừng trừu tượng đã trở nên gần gũi và dễ hiểu hơn. Học sinh được trải nghiệm một cách học mà ở đó các em không chỉ tiếp nhận kiến thức từ thầy cô mà còn tự mình khám phá kiến thức thông qua hành động và trải nghiệm thực tế.
Buổi sinh hoạt Câu lạc bộ STEM với chủ đề “Khám phá thế giới tế bào” đã mang đến cho học sinh một trải nghiệm học tập thú vị và bổ ích. Từ những mô hình nhiều màu sắc, các em đã hiểu sâu hơn về cấu tạo tế bào, biết vận dụng kiến thức Khoa học tự nhiên vào thực tiễn và quan trọng hơn là hình thành tinh thần chủ động, sáng tạo trong học tập. Đó cũng chính là giá trị mà giáo dục STEM hướng tới:
“Học để hiểu – Làm để sáng tạo – Trải nghiệm để trưởng thành.”
Mỗi hoạt động STEM khép lại nhưng lại mở ra những câu hỏi, những ý tưởng và những hành trình khám phá mới. Hy vọng rằng từ những trải nghiệm nhỏ hôm nay, các em sẽ tiếp tục nuôi dưỡng niềm say mê khoa học, mạnh dạn sáng tạo và tự tin biến những ý tưởng của mình thành những sản phẩm có ý nghĩa trong cuộc sống.
Người viết bài
Cô giáo Phạm Thị Duyên – Thành viên CLB STEM






